ساکت شو، فیلمتو بساز!

«ساکت شو، فیلمتو بساز»، نوشتۀ مهدی صائبی، نخستین بار در سال 1394 توسط انتشارات ترانه منتشر شد.


سرفصل‌های زیر در فهرست این کتاب این چنین آمده است است:

فصل اول: کلیاتی تئوریک از فیلمسازی بی‌بودجه

فصل دوم: چند نکته عملی در فیلمسازی بی‌بودجه (در پیش‌تولید، تولید، و پس‌تولید)

فصل سوم: خودپخش‌کنندگی فیلم


در ادمۀ این جستار «مقدمه» و «مؤخره»‌ی کتاب مذکور را می‌آوریم:

مقدمه

بسیاری از فیلم‌سازانی که فیلم اولشان را با دست خالی ساختند، تنها از یک پرسش به عنوان مهم‌ترین دلمشغولی ذهنی و تنها چیزی که به آن می‌اندیشیدند، یاد می‌کنند: «من بالاخره می‌خوام این فیلمو بسازم یا نه؟». این سوال نه محدود به دوره‌ی زمانی خاصی از فیلم‌سازی است، نه محدوده‌ی جغرافیایی خاصی دارد و نه محدود به عده‌ی چند ده‌تایی از انسان‌هاست؛ فیلم‌ساز یا محدودیت‌های برآورد انتظارات پس از جذب سرمایه و پاسخ‌گویی به سرمایه‌گذاران را به جان می‌خرد، و یا برمی‌خیزد و تصمیم می‌گیرد به هر قیمتی شده فیلم محبوب خود را با همه‌ی اشتباهات ظاهری‌ش، همانطور که دلش می‌خواهد، بدون نیاز به جواب پس‌دادن به کسی بسازد.

تحقیق/کتاب/یک صحبت انگیزه‌بخش دوستانه/پژوهش/چندبرگ پیش رو، نتیجه‌ی چهار سال تلاش نگارنده در زمینه‌ی ساخت فیلم و تحقیق بر اساس مؤلفه‌های فیلم‎‌سازی بی‌بودجه است. در این بین، صحبت‌ها، نتایج و نقل قول‌هایی که به میان می‌آید از میان حدود 40 کتاب، بیش از 200 مقاله‌ی علمی، مطالعه‌ی موردی بیش از 350 فیلم بدون بودجه و مصاحبه‌های مطبوعاتی سازندگانش است که بیشتر از 95درصد آن‌ها مربوط به ده سال گذشته‌اند. ذهنیت اصلی در نگارش این کتاب، طراحی و تولید فیلم بلند داستانی است اما در جای مناسب در مورد مستند و شکل‌های تولید فیلم تجربی و فیلم کوتاه هم صحبت به میان خواهد آمد.

مسیر اصلی این نگارش، با توضیح کلیاتی از فیلم‌سازی بی‌بودجه آغاز شده و بدون هیچ حرف اضافی سراغ مشکلات پرتکرار و راه حل‌هایی که اکثراً برای حل آن‌ها استفاده می‌شود، ادامه می‌یابد. سپس از چند نکته برای طراحی هرچه بهتر و استانداردتر ساختار فیلم و شکل روایت آن سخن به میان می‌آید. پس از آن، فضا عملی‌تر شده و مشکلات مرسوم پیش آمده در پیش‌تولید، تولید و پس‌تولید یک فیلم بی‌بودجه به همراه توصیه‌هایی برای رفع آن‌ها بیان می‌شود. در انتها، به طور مفصل درباره‌ی پخش فیلم و ارسال هرچه ارزان‌تر فیلم‌های ساخته‌شده‌مان به جشنواره‌های فیلم و همچنین پخش‌کننده‌های معتبر صحبت شده، و در انتها با بیان لیست کوتاهی از فیلم‌های بی‌‌بودجه و برگردان فارسی چند صفحه از کتاب “شورش بی‌گروه” به اتمام می‌رسد.

در طول مدت مطالعه‌ی این کتاب، مهمترین نکته آن است که هر لحظه که احساس کردید که اکنون، زمانیست که می‌توانید بروید و ساخت فیلم‌تان را شروع کنید، شک نکنید که باید این کتاب و البته هر کار نسبتا معقول دیگری که دارید را به دورترین نقطه‌ی ممکن پرتاپ کرده و بدون هیچ نقشه‌ی دومی، مستقیم به سراغ ساخت فیلم‌تان بروید. فراموش نکنیم که مهمترین شعار فیلم‌سازان بی‌بودجه، یک جمله است:

«Shut up & Shoot / ساکت شو و فیلمتو بساز»

مؤخره

هیچ تجربه‌ی ساده‌ای را برای هرچه بیشتر موفق‌تر کردن فیلم‌تان سرسری نپندارید. تمام این‌ها تجربه‌های نابی هستند که روزی در سال‌های آینده از آن‌ها به نیکی یاد خواهید کرد. ما باید امیدوار باشیم و صبر زیادی صرف فیلم‌مان کنیم. ما موفق خواهیم شد، چون به قدر کافی سواد، تجربه، و ممارست خرج کاری که به آن علاقه داریم، کرده‌ایم.

در نهایت باید گفت ساخت یک فیلم بی‌بودجه و موفقیت در آن را می‌توان وابسته به دو عامل اساسی دانست:

  1. دوستان فیلمساز: بدون شک یکی از مهم‌ترین عوامل پیش رفتن و به سرانجام رسیدن یک فیلم کم‌بودجه، لطف دوستان فیلمساز در کمک رساندن به او است. ابوالفضل جلیلی می‌گوید: «من تو هر صنفی، تو هر شغلی، تو هر جایی فکر کنی یه دوست یا یه آشنا دارم.» حقیقت آن است که بدون دوستان‌مان نمی‌توانیم فیلم‌های‌مان را به پیش برانیم. پس، قدرشان را می‌دانیم و سعی می‌کنیم بیشترین استفاده را برای تولید فیلم پیش روی‌مان از آن‌ها بکنیم.
  2. صبوری: هیچ فیلمساز بی‌بودجه‌ای نتوانسته بدون تحمل سختی‌های چندین ساله، ناملایمات، بی‌پولی، انجام شغل‌های بی‌ربط، و تحمل مدام و مدام تلاش‌کردن و به نتیجه نرسیدن، به فیلمساز مطرحی تبدیل شود. بسیاری از دوستان‌مان بودند که فیلم‌های کوتاه بی‌نظیری ساختند، و نتوانستند سختی‌های معمول را تحمل کنند و به اجبار مشغول به شغل بی‌ربط به هنر شده‌اند، و از فیلمسازی به طور کل صرف نظر کردند. فیلمسازی با دست خالی فیلتر بسیار ریزی برای برگزیدن صبورترین افراد جهت ماندن در این شکل فیلمسازی است.

در نهایت باید گفت همانطور که تا کنون متوجه شده‌اید، فیلمسازی بی‌بودجه یک جنون بی‌نهایت است/ یک حد نامتناهی از خلاقیت و تلاش/ مجموعه‌ای بی‌شمار از موفق‌نشدن‌ها و تلاش دوباره و تلاش و تلاش. فیلمساز بی‌بودجه هیچ‌گاه در کانون توجهات نیست؛ هیچ‌گاه مشهور نیست؛ اما او صرفا به خاطر تلاشی که صرف عشق‌ش می‌کند به راستی انسانی متمایز است. او پیش از شروع اولین فیلم‌ش می‌داند که اگر یک‌دهم این تلاش را در بازار صرف کند می‌تواند بعد از پنج یا ده سال صاحب حداقل ثروتی شود، ولی جنونش به او اجازه نمی‌دهد کاری جز فیلم‌ساختن کند. او می‌داند مدت محدودی می‌تواند نفس کشیده و از تمام چیزی که به آن عشق می‌ورزد لذت ببرد. پس قید اصول را زده و عمرش را صرف عشق‌ش می‌کند.

شما موفق می‌شوید، شکی به خود راه ندهید. تمام تلاشتان را به کار بگیرید و به حد اعلی صبر به خرج دهید. فراموش نکنید آینده‌ی سینمای ایران به شخص شما بستگی دارد. برخیزید، با اعتماد به نفس، با تلاش منحصر به فردتان، با امید بی حدتان، با سخت‌کوشی روز و شبتان، خواهید رسید.

مهدی صائبی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *